Układ dokrewny

Mar 09

Gruczoły dokrewne w zasadzie nie są ze sobą powiązane anatomicznie. Pozostają jednak w łączności i za pośrednictwem płynów jamy ciała lub krwi tworzą funkcjonalną całość zwaną układem hormonalnym. Budowa układu hormonalnego u różnych kręgowców jest podobna. Tworzą go: przysadka mózgowa, szyszynka, tarczyca, przytarczyce, grasice, występki Langerhansa trzustki, kora i rdzeń nadnerczy, wewnątrzwydzielnicza część jąder i jajników, a także – w czasie ciąży u ssaków – łożysko. Działanie układu dokrewnego to wydzielanie hormonów z rozproszonego systemu gruczołów powiązanych funkcjonalnie. Spośród wszystkich gruczołów szczególna rolę odgrywa przysadka mózgowa. Jej przednia i pośrednia część wydziela hormony tropowe, które pobudzają inne gruczoły dokrewne do wydzielania hormonów własnych lub oddziaływają bezpośrednio na komórki ciała. Z tych względów gruczoł ten nazywano gruczołem nadrzędnym. Zasada gruczołu nadrzędnego sprawia, że przysadka mózgowa powiązana jest funkcjonalnie z gruczołami pozaprzysadkowymi mechanizmem ujemnego sprzężenia zwrotnego. Polega on na tym, że efekt danego procesu działa hamująco na przyczynę, która go wywołała.