Hormony

Kwi 03

W organizmach zwierzęcych i u człowieka wykształciły się komórki, tkanki i gruczoły wyspecjalizowane w syntetyzowaniu i wydzielaniu swoistych substancji biologicznie czynnych. Gruczoły i komórki uwalniają swoje produkty bezpośrednio do płynów wypełniających jamę ciała – jak u zwierząt bezkręgowych lub do krwi – jak to jest u strunowców, u których gruczoły oplecione są gęstą siecią naczyń krwionośnych. Brak przewodów wyprowadzających i uwalnianie hormonów do płynów ciała sprawiło, że nazwano je gruczołami wydzielania wewnętrznego lub dokrewnymi. Hormony regulują różne funkcje życiowe organizmów, od takich jak rozród, wzrost i rozwój do regulacji procesów metabolicznych i składy chemicznego płynów ustrojowych. Wpływ wywierany na tkanki i organy przez hormony nazywamy regulacją hormonalną. Hormony są to substancje chemiczne, których wspólną cechą jest to, że przenoszą informację do komórek i wywierają na nie określony wpływ, dostosowując ich działanie do potrzeb organizmu. Działanie hormonów kojarzy się zwykle z pobudzaniem przez nie różnych procesów. I tak w istocie jest, ale niektóre z nich hamują procesy, a czasem ten sam hormon w zależności od stężenia pobudza daną czynność życiową lub ją hamuje.

Read More

Procesy życiowe

Mar 16

Organizm jest niezwykle skomplikowanym systemem, złożonym z powiązanych ze sobą struktur, które pozwalają realizować wiele współzależnych i jednocześnie zachodzących procesów życiowych. Muszą być one, stosownie do potrzeb organizmu i stanu środowiska zewnętrznego, kontrolowane i regulowane. Różnorodne struktury i procesu są ze sobą zintegrowane i skoordynowane, ponieważ ich sprawne działanie jest warunkiem istnienia organizmu. Środowisko wewnętrzne stanowią płyny ustrojowe, których skład może się zmieniać w bardzo wąskich granicach tak zwanych stężeń fizjologicznych. Środowisko to ustalone w ciągu milio0nów lat ewolucji, zapewnia sprawny przebiec wszystkich procesów we wnętrzu ciała, tak biochemicznych, jak i fizjologicznych. Zdolność utrzymywania stałości środowiska wewnętrznego – mimo zmian narzucanych organizmowi z zewnątrz – była i jest warunkiem normalnego funkcjonowania organizmu. Środowisko zewnętrzne – kapryśne i zmienne – nie pozostaje bez wpływu na wnętrze ciała i zachodzące w nim procesy. Reakcje na bodźce muszą być szybkie, precyzyjne i skuteczne; tylko wtedy dają szansę przeżycia i przystosowania Siudo panujących warunków.

Read More

Układ dokrewny

Mar 09

Gruczoły dokrewne w zasadzie nie są ze sobą powiązane anatomicznie. Pozostają jednak w łączności i za pośrednictwem płynów jamy ciała lub krwi tworzą funkcjonalną całość zwaną układem hormonalnym. Budowa układu hormonalnego u różnych kręgowców jest podobna. Tworzą go: przysadka mózgowa, szyszynka, tarczyca, przytarczyce, grasice, występki Langerhansa trzustki, kora i rdzeń nadnerczy, wewnątrzwydzielnicza część jąder i jajników, a także – w czasie ciąży u ssaków – łożysko. Działanie układu dokrewnego to wydzielanie hormonów z rozproszonego systemu gruczołów powiązanych funkcjonalnie. Spośród wszystkich gruczołów szczególna rolę odgrywa przysadka mózgowa. Jej przednia i pośrednia część wydziela hormony tropowe, które pobudzają inne gruczoły dokrewne do wydzielania hormonów własnych lub oddziaływają bezpośrednio na komórki ciała. Z tych względów gruczoł ten nazywano gruczołem nadrzędnym. Zasada gruczołu nadrzędnego sprawia, że przysadka mózgowa powiązana jest funkcjonalnie z gruczołami pozaprzysadkowymi mechanizmem ujemnego sprzężenia zwrotnego. Polega on na tym, że efekt danego procesu działa hamująco na przyczynę, która go wywołała.

Read More