Narząd łzowy

Lut 12

W skład narządu łzowego wchodzi gruczoł łzowy oraz drogi łzowe. Rolą tego narządu jest nawilżanie oka (a właściwie jego rogówki) i oczyszczanie jej z licznych zanieczyszczeń (np. kurzem, pyłem). Rogówka wymaga stałej pracy narządu łzowego ze względu na jej położenie, ponieważ jest częścią oka, która bezpośrednio styka się ze światem zewnętrznym, powietrzem itd.Gruczoł łzowy wytwarza płyn łzowy; jest niewielki (dłuższa „ścianka” wynosi 20 mm, krótsza 12 mm), ma kolor szaro-różowy i położony jest z przodu oczodołu, w jego kącie. Z uwagi na przebiegające przez jego powierzchnię ścięgno ważnego mięśnia – dźwigacza powieki górnej, gruczoł łzowy dzieli się na część górną, zwaną oczodołową, położoną wyżej, i część dolną – powiekową. Tu wytwarzana jest ciecz łzowa, przepływająca do worka spojówkowego. Ciecz są produkowane wyłącznie podczas aktywności człowieka, podczas snu produkcja ustaje (w większości przypadków). Ciecz może też uchodzić na zewnątrz oka, np. przy podrażnieniu gałki ocznej lub przy wzruszeniu, nosi wtedy nazwę łez. W skład cieczy łzowej wchodzi woda, chlorek sodowy (ok. 1%), białko (ok. 0,6%) i inne. Drogi łzowe to: punkty łzowe, położone przy brzegach powiek, dokąd biegną dwa kanaliki łzowe oraz worek łzowy, przechodzący w przewód nosowo-łzowy. Pewna ilość płynu łzowego, wydzielanego przez gruczoł łzowy przechodzi przez drogi łzowe, a pozostała część wyparowuje z rogówki.

Read More

Twardówka

Sty 23

Twardówka jest silną i nieprzezroczystą błoną, chroniącą gałkę oczną, inna nazwa twardówki to białkówka (już dzisiaj nie używana). Tworzy ona zewnętrzną ścianę oka – jej wewnętrzną część – jest niezbyt gruba (od 0,6 do 1,6 mm), ale wystarczająco mocna, by dobrze pełnić swoją funkcję. Twardówka łączy się z rogówką i naczyniówką, wewnętrzną warstwą naczyń krwionośnych. Rolą naczyniówki jest odżywianie oka. Naczyniówka z kolei wyścielona jest siatkówką, warstwą odbierającą bodźce świetlne. Twardówkę budują ułożone falisto włókna tkanki łącznej, których przebieg umożliwia lekkie kurczenie lub rozkurczanie twardówki, a co za tym idzie, łatwą regulację ciśnienia śródocznego. Z dwóch stron otaczają twardówkę: blaszka nadtwardówkowa (zbudowana z tkanki łącznej) oraz blaszka brunatna twardówki (zbudowana z komórek barwnikowych). W twardówce znajduje się również pole sitowe – blaszka z licznymi otworkami, umożliwiająca przebieg nerwu wzrokowego (tu: pęczków jego włókien). Twardówka nie jest zupełnie biała, a raczej biaława, a w dodatku jej odcień zależy od wieku. Dzieci mają twardówkę lekko niebieskawą, najbardziej biała, z lekkim odcieniem szarego, występuje u dorosłych, natomiast u ludzi starszych przybiera barwę żółtą, ponieważ odkłada się w niej tłuszcz.Obok twardówki znajduje się zatoka żylna twardówki, odprowadzająca ciecz wodnistą z oka do żył rzęskowych i spojówkowych.

Read More

Akomodacja

Sty 22

Akomodacją nazywamy zdolność oka do oglądania przedmiotów położonych w różnych odległościach, dalej i bliżej. Jest to zjawisko mające jednak pewne granice, np. jeżeli zbliżymy coś zbyt blisko oka, nie będziemy w stanie zobaczyć tego dokładnie. Akomodacja zmniejsza się z wiekiem, dzieci mogą czytać książki trzymając je tuż przed oczami, dorośli natomiast muszą je odsuwać, przynajmniej na ok. 15 cm. Akomodacja jest możliwa dzięki soczewce i ciału rzęskowemu. Soczewka u ludzi nie może się przesuwać, co jest możliwe np. u ryb, nie może też być wymieniona na inną. Ma ona jednak możliwość zmiany kształtu. Naturalny kształt soczewki jest zachowany np. podczas snu lub przy patrzeniu na daleko położone przedmioty. Przy oglądaniu czegokolwiek, położonego blisko, soczewka zmienia stopień swojej wypukłości, co dzieje się dzięki działaniu mięśnia rzęskowego z ciała rzęskowego. Mięsień rzęskowy w stanie spoczynku napina obwódkę rzęskową, a ona z kolei – torebkę soczewki. Wtedy możliwe jest widzenie obiektów dalekich. Przy napięciu mięśnia rzęskowego natomiast torebka soczewki odpoczywa i soczewka staje się bardziej wypukła – widzimy przedmioty położone blisko oka. Na dłuższą metę jest to męczące i konieczne jest umożliwienie oku odpoczynku, np. przez skierowanie wzroku w dal, lub zasłonięcie oka powiekami, tak jak się dzieje podczas snu.

Read More